Kinh tế xanh và kinh tế số: Động lực đột phá cho tăng trưởng bền vững của Việt Nam

Giới thiệu

Sau đại dịch Covid-19, nền kinh tế toàn cầu chứng kiến một bước ngoặt quan trọng khi các quốc gia đồng loạt chuyển dịch sang mô hình phát triển bền vững. Việt Nam không nằm ngoài xu hướng này. Trong chiến lược phục hồi và phát triển hậu đại dịch, hai trụ cột then chốt được xác định là kinh tế xanh và kinh tế số. Không chỉ là xu thế, đây còn là "tấm hộ chiếu" đưa Việt Nam đến gần hơn với mục tiêu tăng trưởng dài hạn, hội nhập quốc tế, và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Kinh tế số và chuyển đổi số: Bệ phóng của tăng trưởng mới

Kinh tế số – Động lực tăng trưởng và cải thiện năng suất

Theo Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế số đến năm 2025, kinh tế số dự kiến đóng góp khoảng 20% GDP và tăng lên 30% vào năm 2030. Điều này cho thấy vai trò ngày càng rõ rệt của công nghệ số đối với nền kinh tế. Kinh tế số không chỉ dừng lại ở việc phát triển hạ tầng số mà còn là sự chuyển đổi sâu rộng trong mô hình kinh doanh, cách vận hành doanh nghiệp, quản lý chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường qua các nền tảng số.

Thương mại điện tử, tài chính số, chính phủ điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) là những thành tố đang định hình lại toàn bộ hệ sinh thái kinh tế. Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm SMEs, đang có cơ hội chưa từng có để bứt phá nếu biết tận dụng chuyển đổi số một cách bài bản và hiệu quả.

Vai trò của chính sách trong thúc đẩy chuyển đổi

Chính phủ đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như đầu tư vào hạ tầng viễn thông, khuyến khích đổi mới sáng tạo, cải cách thể chế và xây dựng khung pháp lý cho nền kinh tế số. Ngoài ra, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ và tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm đang góp phần gia tăng vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế số toàn cầu.

Kinh tế xanh: Chiến lược quốc gia hướng tới phát triển bền vững

Cam kết phát thải ròng bằng 0 và cải cách mô hình sản xuất

Tại COP26, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, khẳng định tầm nhìn lâu dài về phát triển bền vững. Kinh tế xanh là bước đi tất yếu để thực hiện cam kết này, thông qua việc chuyển đổi cấu trúc công nghiệp, phát triển năng lượng tái tạo, thúc đẩy sản xuất - tiêu dùng bền vững và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa kinh tế xanh, cần có sự cải cách mô hình tăng trưởng – thay vì phụ thuộc vào khai thác tài nguyên và lợi thế lao động giá rẻ, cần tập trung vào hiệu quả, công nghệ cao và chuẩn mực môi trường. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực công nghệ, ứng dụng các quy trình thân thiện môi trường và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Đầu tư xanh và tài chính xanh: Chìa khóa cho doanh nghiệp

Một điểm cốt yếu là doanh nghiệp rất cần tiếp cận các nguồn vốn xanh và chính sách ưu đãi để thực hiện chuyển đổi xanh. Các ngành như năng lượng tái tạo, xử lý rác thải, sản xuất vật liệu sinh học và giao thông xanh đang là điểm đến hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư quốc tế. Việc thúc đẩy thị trường trái phiếu xanh, tín dụng xanh và bảo hiểm môi trường là các công cụ quan trọng để hiện thực hóa kinh tế xanh tại Việt Nam.

Sự cần thiết của hợp tác công - tư và chuyển giao công nghệ

Cả chuyển đổi xanh và số đều đòi hỏi sự tham gia chặt chẽ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế. Mô hình hợp tác công - tư (PPP) đang phát huy hiệu quả trong việc xây dựng hạ tầng số, các dự án năng lượng sạch và dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, chuyển giao công nghệ từ các tập đoàn đa quốc gia, thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA), là một kênh quan trọng giúp doanh nghiệp Việt nhanh chóng bắt kịp trình độ sản xuất và quản lý hiện đại.

Trong kỷ nguyên cách mạng công nghiệp 4.0, việc đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị số và thực hiện quản trị môi trường là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế và tạo bước đột phá về năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu với biến động bên ngoài.

Kết luận

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một thời kỳ phát triển mới, nơi mà kinh tế xanh và kinh tế số sẽ trở thành hai trụ cột chiến lược. Nếu được triển khai bài bản, đồng bộ và định hướng dài hạn, đây sẽ là chìa khóa mở ra cánh cửa tăng trưởng bền vững, hội nhập sâu rộng và nâng tầm vị thế quốc gia. Để làm được điều đó, cần sự cam kết mạnh mẽ từ nhà nước, sự chủ động của doanh nghiệp và sự đồng hành từ cộng đồng quốc tế trong việc chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng hiện đại, xanh và số hóa.