Doanh nghiệp bất động sản tìm lối thoát bằng đầu tư chứng khoán

Giới thiệu

Quý I/2024 chứng kiến một diễn biến thú vị trong bức tranh lợi nhuận của các doanh nghiệp bất động sản. Giữa bối cảnh thị trường bất động sản tiếp tục trầm lắng, thanh khoản thấp và pháp lý còn nhiều vướng mắc, nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng. Tuy nhiên, con số tích cực này lại không đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi mà xuất phát từ khoản thu nhập tài chính nhờ đầu tư chứng khoán. Xu hướng dịch chuyển dòng tiền này đang mở ra một con đường mới, tạm thời giúp doanh nghiệp "sống sót" qua mùa đông bất động sản, nhưng cũng kéo theo không ít lo ngại về tính bền vững trong dài hạn.

Dòng tiền rời khỏi bất động sản, đổ vào chứng khoán

Thu nhập tài chính bùng nổ giữa thời kỳ trầm lắng của thị trường

Năm 2024 mở đầu với một quý không mấy sáng sủa cho thị trường bất động sản. Nhu cầu mua bán sụt giảm, hoạt động đầu tư suy yếu và các dự án mới bị đình trệ do vướng mắc pháp lý là các yếu tố khiến doanh thu từ hoạt động kinh doanh cốt lõi của nhiều doanh nghiệp suy giảm nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải linh hoạt dịch chuyển dòng tiền sang các kênh đầu tư ngắn hạn khác, trong đó nổi bật là đầu tư chứng khoán.

Theo báo cáo tài chính quý I/2024 của một loạt doanh nghiệp địa ốc, nguồn lợi nhuận chính không đến từ bán hàng hay phát triển dự án mà đến từ doanh thu tài chính. Ví dụ, một doanh nghiệp bất động sản lớn tại TP.HCM ghi nhận lợi nhuận hơn 300 tỷ đồng, trong đó hơn 80% là từ lãi đầu tư chứng khoán. Các khoản đầu tư này phần lớn tập trung vào cổ phiếu blue-chip và các quỹ ETF với mục tiêu thu nhập ngắn hạn.

Chứng khoán: Giải pháp tạm thời cho bài toán lợi nhuận

Chiến lược ngắn hạn, không thể thay thế hoạt động cốt lõi

Dễ dàng nhận thấy, đầu tư tài chính chỉ là giải pháp "chữa cháy" trong bối cảnh hoạt động xây dựng và kinh doanh bất động sản đang bị đình trệ nghiêm trọng. Rất nhiều doanh nghiệp khó tiếp cận vốn ngân hàng, không thể huy động trái phiếu doanh nghiệp như giai đoạn 2020–2021, nên buộc phải quay sang tận dụng dòng tiền nhàn rỗi đầu tư cổ phiếu để cố gắng giữ nhịp tăng trưởng lợi nhuận.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, đầu tư chứng khoán không thể thay thế vai trò dài hạn của bất động sản. Đây vẫn là ngành nghề chính mang lại doanh thu bền vững và giúp định hình giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Việc lệ thuộc quá nhiều vào lãi đầu tư chứng khoán có thể khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương nếu thị trường biến động tiêu cực.

Trong môi trường kinh doanh hiện nay, khi thị trường chứng khoán có những biến động khó lường, rủi ro tài chính trở thành yếu tố cần được doanh nghiệp quản trị thận trọng. Nếu thị trường đi xuống, doanh thu tài chính sẽ lao dốc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả kinh doanh.

Xu hướng kinh doanh ngoài ngành: Cơ hội hay dấu hiệu cảnh báo?

Các doanh nghiệp bất động sản ngày càng đa dạng hóa danh mục đầu tư

Việc dịch chuyển dòng tiền từ hoạt động chính sang đầu tư tài chính đặt ra câu hỏi lớn: đây có phải là bước đi chiến lược hay chỉ là phản ứng mang tính tình thế? Khi hàng chục doanh nghiệp địa ốc công bố tỷ trọng lợi nhuận tài chính chiếm trên 70–80% tổng lợi nhuận, có thể thấy tính chất tạm thời và phi bền vững trong nguồn thu này.

Một số chuyên gia cho rằng, đây là xu hướng kinh doanh ngoài ngành mang tính tạm thời, tạo đệm thu nhập để doanh nghiệp duy trì hoạt động trong ngắn hạn. Dễ thấy, trong lúc thị trường bất động sản tắc nghẽn về nguồn cung và cầu, pháp lý chậm cải thiện, thì đầu tư vào cổ phiếu và các tài sản tài chính khác được xem là phương án linh hoạt. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể dẫn đến hậu quả về mặt chiến lược: đánh mất định hướng dài hạn và đẩy doanh nghiệp vào những lĩnh vực không thuộc thế mạnh.

Thị trường bất động sản cần được khơi thông để phục hồi

Không thể kì vọng vào chứng khoán mãi mãi

Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở chỗ làm thế nào để giải cứu thị trường bất động sản khỏi tình trạng trì trệ. Việc tiếp tục phụ thuộc vào thu nhập tài chính từ đầu tư chứng khoán có thể trả giá nếu không đồng thời có nỗ lực cải thiện các yếu tố nền tảng như: đẩy nhanh hoàn thiện pháp lý, tháo gỡ ách tắc thanh khoản và khôi phục niềm tin thị trường.

Bất động sản là ngành đặc thù, liên quan chặt đến dòng vốn trung và dài hạn. Muốn quay trở lại thị trường chính với vị thế dẫn dắt, doanh nghiệp phải tái cơ cấu quỹ đất, phát triển sản phẩm phù hợp với khả năng chi trả của người mua, và tận dụng các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Xu hướng trong năm 2024–2025 sẽ là thanh lọc các doanh nghiệp yếu, và chỉ những công ty kiên định với chiến lược dài hạn mới có thể trụ vững.

Kết luận

Việc các doanh nghiệp bất động sản báo lãi trong quý I/2024 nhờ đầu tư chứng khoán là hiện tượng nhất thời, phản ánh nỗ lực thích nghi trong bối cảnh khó khăn chung của thị trường. Tuy nhiên, lợi nhuận từ lãi chứng khoán không thể thay thế hoạt động kinh doanh cốt lõi. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, doanh nghiệp cần khôi phục chức năng chính và hướng tới phục hồi thị trường bất động sản bằng những giải pháp tái cấu trúc, tái định vị sản phẩm và tận dụng hiệu quả chính sách hỗ trợ từ Chính phủ.

Bản thân xu hướng dịch chuyển dòng tiền cho thấy sức ép lớn mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt, đồng thời là lời cảnh tỉnh về việc cần có những thay đổi mang tính dài hạn. Đầu tư tài chính dù mang lại lợi nhuận nhanh chóng nhưng cũng đầy rủi ro – một con dao hai lưỡi nếu không được kiểm soát kỹ lưỡng.